على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
3378
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
شهرى كه طريفة آن بسيار باشد . مطرف ( motarraf ) ا ص . ع . اسبى كه سر و دنب آن سپيد و يا سياه بود مخالف ساير اعضاى آن . و آغاز و اول هر چيزى . و فعلته فى مطرف الايام : كردم آن كار را در روزهاى تازه گذشته . مطرف ( motarref ) ا ص . ع . آنكه بر اطراف لشكر زند و بر كنارها جنگ كند . و از اعلام است . مطرفة ( motrefat ) ص . ع . ارض مطرفة : زمينى كه طريفة آن بسيار باشد . مطرفة ( motarrafat ) ص . ع . گوسپندى كه طرف ذنب و يا هر دو دست و پاى آن سياه و ساير بدن وى سپيد باشد . مطرفسة ( motarfesat ) ص . ع . السماء مطرفسة و مطنفسة : آسمان پوشيده شدهء از ابر است . مطرق ( metraq ) ا . ع . چوبى كه بدان پشم يا پنبه زنند . و نام شترى . ج : مطارق . مطرق ( motraq ) ا . ع . سپرى كه تو بر تو از چندين قطعه چرم ساخته باشند . مطرق ( motreq ) ا ص . ع . مرد فرومايه . و آنكه در خلقت سست چشم باشد . و نام واديى . و نام مردى . مطرق ( motarreq ) ا ص . ع . ناقة مطرق : ماده شترى كه دشوار زايد . و كذا : امراة مطرق . مطرقة ( metraqat ) ا . ع . خايسك آهنگرى . و چوبى كه بدان پشم و يا پنبه زنند . ج : مطارق . مطرقة ( motraqat ) و ( motarraqat ) ص . ع . مجان مطرقة : سپرى كه تو بر تو از چندين قطعه چرم ساخته باشند . و نعل مطرقة : نعلى كه تبر تو دوخته باشند . و كذلك مجان مطرقة و نعل مطرقة . مطرقه ( metraqe ) ا . پ . مأخوذ از تازى - كوبيازه و كوبين . و خايسك آهنگرى و مسگرى . و چكش . و پتك . مطرمذ ( motarmez ) ص . ع . رجل مطرمذ : مردى كه بگويد و نكند . و مرد ناآزمودهكار . مطروح ( matruh ) ص . ع . افگنده شده . و دور انداخته شده . و جاى دور . مطرود ( matrud ) ص . ع . رانده شده . و دور كرده شده . و بنو مطرود : نام بطنى از تازيان . مطرود ( matrud ) ص . پ . مأخوذ از تازى - رانده شده و مردود شده . مطرور ( matrur ) ص . ع . تيز از كارد و جز آن . و سيف مطرور : شمشير زدوده . مطرورة ( matrurart ) ص . ع . مؤنث مطرور . مطروف ( matruf ) ص . ع . مطروف العين : آنكه چشم بر يك كس و بر يك چيز ندارد . مطروفة ( matrufat ) ص . ع . امراة مطروفة : زنى كه در مردان نگرد جز شوى خود . و عين مطروفة : چشمى كه از رسيدن زخم آب از آن روان باشد . و ارض مطروفة : زمين طريفةناك . مطروق ( matruq ) ص . ع . آبى كه شتران در روى كميز انداخته باشند . و رجل مطروق : مردى كه در وى نرمى و سستى و فرو - هشتگى بود . و كلاء مطروق : گياه باران رسيدهء پس از خشكى . مطروقة ( matruqat ) ص . ع . نعجة مطروقة : گوسپندى كه در ميان گوشهاى وى داغ باشد . مطرهف ( motraheff ) ا . ع . مرد تمام خلقت نيكو اندام . مطرهم ( motrahemm ) ص . ع . جوان معتدل . و شتر صعب سركش كه گاهى روى رسن نديده . مطرى ( motri ) ص . ع . آنكه بسيار مدح و ستايش مىكند . و آنكه خوشبو مىكند و معطر مىسازد . مطرى ( motarr ) ص . ع . مطرا . ر . مطرا . مطرير ( metrir ) ا . ع . زن گستاخ و بىحيا و هنگامهساز . مطز ( matz ) ا . ع . نكاح ( و الفعل من نصر ) . مطس ( mats ) م . ع . مطس العذرة مطسا ( از باب ضرب ) : بيك بار انداخت پليدى را . و مطس وجهه : تپانچه زد بر روى او . مطسس ( motasses ) ص . ع . روندهء در شهرها . مطسع ( metsa ' ) ص . ع . هاد مطسع : دليل ماهر زيرك . مطشوشة ( matcucat ) ص . ع . ارض مطشوشة : زمين باران نرم و ضعيف رسيده . مطع ( mat ' ) م . ع . مطع فى الارض مطعا و مطوعا ( از باب فتح ) : رفت در زمين و گم شد . و مطع الشئ : خورد آن چيز را بپيش دهان . مطعام ( met ' m ) ص . ع . رجل مطعام : مرد بسيار خوراننده و بسيار طعام دهنده . و مرد بسيار مهمان و بسيار مهمانى . مطعان ( met ' n ) ص . ع . رجل مطعان للعدو : مرد بسيار نيزه زنندهء بر دشمن . و نيز مطعان : طعن كننده . ج : مطاعين .